Theo những con số thống kê gần đây nhất về tỷ lệ hiếm muộn ở Việt Nam cho thấy, có khoảng 7,7% các cặp vợ chồng rơi vào tình trạng hiếm muộn, vô sinh. Đáng chú ý hơn là có tới 50% trường hợp gặp phải nằm trong danh sách các vợ chồng dưới 30 tuổi.
Trước những diễn biến phức tạp về tình trạng hiếm muộn ngày một trẻ hóa, mỗi ngày chúng tôi đều nhận được hàng tá các câu hỏi liên quan. Chính vì thế, chúng tôi viết bài này để giúp bạn trả lời cho những câu hỏi như hiếm muộn là gì? Nguyên nhân do đâu? Khám vô sinh hiếm muộn như thế nào và điều trị ra sao? Hãy tham khảo nhé!
1. Hiếm muộn là gì?
Tổ chức Y Tế Thế Giới WHO có đưa ra định nghĩa về hiếm muộn như sau: Hiếm muộn chính là tình trạng đôi vợ chồng sau khi kết hôn 1 năm mà vẫn không thể có thai dù đã thường xuyên quan hệ tình dục (không bao gồm việc áp dụng các biện pháp tránh thai). Với những cặp vợ chồng lớn tuổi hơn, tính từ độ tuổi 35 trở đi, trong khoảng thời gian 6 tháng tính từ thời điểm kết hôn và chung sống, nếu không thể thụ thai, thì cũng được xếp vào hiếm muộn.
Hiện nay, các chuyên gia phân hiếm muộn thành 2 dạng chính bao gồm:
- Hiếm muộn nguyên phát: Cặp vợ chồng trước đó chưa từng có thai nhưng hiện tại gặp vấn đề khó thụ thai.
- Hiếm muộn thứ phát: Ít nhất 1 lần, cặp vợ chồng đã từng có thai, nhưng hiện tại không thể thụ thai trở lại.
2. Nguyên nhân hiếm muộn ở phụ nữ
Hiếm muộn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, có thể xuất phát từ phía người chồng (40%), cũng có thể đến từ phía người vợ (40%) hoặc do cả 2 vợ chồng (10%), hoặc đôi khi chẳng thể xác định được nguyên nhân do đâu (10%). Một trong số các nguyên nhân hàng đầu gây vô sinh hiếm muộn ở phụ nữ có thể kể đến như là:
- Rối loạn phóng noãn: Đây là nguyên nhân hiếm muộn xuất phát từ việc buồng trứng không có khả năng sản sinh số lượng trứng đều đặn hoặc trứng không rụng, gây ra hiếm muộn.
- Tắc nghẽn ống dẫn trứng: Đây là con đường duy nhất để tinh trùng có thể gặp được trứng để thụ tinh, tuy nhiên nếu ống dẫn trứng bị tắc hoặc tổn thương sẽ cản trở điều đó xảy ra.
- Lạc nội mạc tử cung: Nội mạc chính là lớp lót nằm phía bên trong cổ tử cung, nhưng lại xuất hiện bên ngoài cổ tử cung gây biến dạng cơ quan sinh sản, gây viêm, thậm chí hình thành sẹo dính dẫn đến hiếm muộn.
- Các bất thường về tử cung: Các bất thường có thể đến từ nguyên nhân như tử cung bị dị dạng, dính buồng tử cung hoặc do sự xuất hiện của các khối u ngăn cản việc thụ thai.
- Suy buồng trứng sớm (POI): Đây là tình trạng buồng trứng không còn có khả năng hoạt động bình thường ở độ tuổi trước 40, dẫn đến số lượng kèm chất lượng của trứng và hormone sinh dục nữ bị suy giảm
- Viêm vùng chậu (PID): Đây là bệnh lý có liên quan đến nhiễm trùng lây lan qua đường tình dục và không được phát hiện sớm để điều trị. Quá trình viêm nhiễm kéo dài làm hình thành sẹo trong ống dẫn trứng, tổn thương tử cung, làm tăng nguy cơ trứng làm tổ bên ngoài cổ tử cung.
- Tăng prolactin máu: Prolactin máu có sự tăng cao về nồng độ mà không liên quan đến thai kỳ hoặc sản xuất sữa mẹ sau sinh có thể gây khó khăn trong việc thụ thai.
Ngoài những nguyên nhân hiếm muộn ở phụ nữ phổ biến kể trên, vẫn còn rất nhiều các yếu tố khác khiến phụ nữ bị hiếm muộn như vấn đề về tuổi tác, lối sống không lành mạnh, các bệnh lý tự miễn…Chỉ khi nắm bắt nguyên nhân hiếm muộn chính xác mới có thể mở ra cánh cửa điều trị vô sinh hiếm muộn phù hợp.
3. Khám vô sinh hiếm muộn như thế nào?
Quá trình khám vô sinh hiếm muộn ở phụ nữ cần trải qua 2 giai đoạn chính gồm khám lâm sàng và xét nghiệm cận lâm sàng.
- Khám lâm sàng: Khi đi khám hiếm muộn, đầu tiên bác sĩ sẽ hỏi qua một số thông tin có liên quan đến sức khỏe sinh sản như tiền sử sản khoa, tiền sử kinh nguyệt, tiền sử bệnh lý phụ khoa, tiền sử các bệnh lý khác của cơ thể, các loại thuốc đã và đang sử dụng, lối sống, tiền sử tình dục, đã bao lâu cố gắng thụ thai mà vẫn không thành công.
- Xét nghiệm cận lâm sàng: Sau khi đã khám lâm sàng, bác sĩ sẽ chỉ định chị em đi làm các xét nghiệm để có thể chẩn đoán nguyên nhân gây ra hiếm muộn là do đâu. Trong đó thường bao gồm các xét nghiệm liên quan tới máu, xét nghiệm phát hiện nhiễm trùng Chlamydia, siêu âm phụ khoa, xét nghiệm dự trữ buồng trứng, nội soi ổ bụng, các xét nghiệm đánh giá ống dẫn trứng.
Dựa trên các kết quả xét nghiệm thu thập, bác sĩ sẽ tổng hợp lại tất cả các thông tin liên quan, từ đó xác định vấn đề hiếm muộn của phụ nữ là do đâu, từ đó đưa ra phác đồ điều trị phù hợp nhất.
4. Điều trị vô sinh hiếm muộn ở nữ giới
Dưới sự phát triển như vũ bão của y học như hiện nay, việc điều trị vô sinh hiếm muộn đã có thể mang đến nhiều tia hy vọng cho các cặp vợ chồng mong ngóng có con. Trong số đó có một số phương pháp điều trị chính bao gồm:
- Điều trị bằng thuốc: Đây là phương pháp sử dụng các loại thuốc có khả năng hỗ trợ sinh sản, tập trung vào kích thích sự trưởng thành của trứng và cải thiện quá trình rụng trứng. Trong đó có một số loại thuốc phổ biến bao gồm clomiphene citrate, letrozole, hormone kích thích nang trứng…Việc sử dụng loại thuốc nào cần có sự chỉ định của bác sĩ và cần cân nhắc đến các yếu tố nguy cơ như tăng nguy cơ đa thai gây ra các biến chứng nghiêm trọng trong thai kỳ và kích thích sinh non.
- Điều trị bằng phương pháp phẫu thuật: Trong quá trình khám hiếm muộn, nếu bác sĩ phát hiện có sự bất thường trong cấu trúc của cơ quan sinh sản nữ, tùy thuộc vào từng trường hợp bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật cắt bỏ (polyp và u xơ tử cung, lạc nội mạc tử cung…) hoặc phẫu thuật tách dính (dính buồng tử cung) hoặc thông tắc vòi trứng.
- Điều trị bằng các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản (ART): ART là một nhóm các kỹ thuật khác nhau được sử dụng để hỗ trợ những người phụ nữ hiếm muộn có thể mang thai. Trong đó, phương pháp được áp dụng nhiều nhất chính là tiến hành thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), hoặc áp dụng các phương pháp khác như bơm tinh trùng khỏe mạnh vào buồng tử cung, tiêm trực tiếp một chú tinh trùng khỏe mạnh vào bào tương noãn, nuôi dưỡng noãn trưởng thành trong ống nghiệm…
5. Kết luận
Như vậy, trong bài viết này, chúng tôi đã giải đáp toàn bộ những thông tin liên quan đến hiếm muộn. Hy vọng với những chia sẻ này sẽ có thể giúp các cặp vợ chồng sớm gặt hái được “trái ngọt” trên hành trình đầy yêu thương.
Tìm hiểu thêm tại bài viết: “[Tư vấn] Độ tuổi sinh con tốt nhất dưới góc độ sinh học”
