Virus HPV nằm trong nhóm những tác nhân gây bệnh phổ biến nhất thế giới, với khả năng lây lan mạnh. Việc tìm hiểu HPV là gì, lây qua những đường nào và cách phát hiện sớm có ý nghĩa lớn trong việc phòng ngừa ung thư và duy trì sức khỏe sinh sản.
HPV là gì?
HPV (Human Papillomavirus) là một loại virus gây ra các tổn thương dạng u nhú trên da và niêm mạc của con người. Trong hơn 100 chủng HPV được phát hiện, khoảng 40 chủng tấn công cơ quan sinh dục như cổ tử cung, âm đạo, dương vật, hậu môn,… và 15 chủng có khả năng gây ung thư cổ tử cung.
Hầu hết các ca nhiễm HPV đều xuất phát từ việc lây truyền qua đường tình dục hoặc tiếp xúc da – da. Đây là loại virus rất phổ biến, có thể gặp ở cả nam và nữ. Tiêm vắc xin HPV là biện pháp bảo vệ hiệu quả nhất, giúp cơ thể ngăn ngừa các chủng virus HPV nguy cơ cao gây bệnh.
HPV lây qua đường nào?
HPV có thể lây truyền theo nhiều con đường khác nhau, phổ biến nhất là qua quan hệ tình dục, ngoài ra vẫn có thể lây nhiễm gián tiếp qua tiếp xúc da hoặc dịch tiết cơ thể trong một số trường hợp hiếm gặp.
Lây qua đường tình dục
Virus HPV có thể lây truyền khi vùng da ở khu vực sinh dục khi tiếp xúc trực tiếp, bao gồm quan hệ qua đường âm đạo, hậu môn hoặc quan hệ bằng miệng. Virus dễ xâm nhập qua niêm mạc hoặc vết thương nhỏ ở trên da.
Việc dùng bao cao su là biện pháp phòng ngừa hiệu quả, nhưng vẫn có khả năng lây nhiễm HPV qua vùng da không được che chắn.
Lây không qua đường tình dục
Trong một số trường hợp ít gặp, HPV có thể truyền từ mẹ sang bé trong lúc sinh thường. Ngoài ra, việc tiếp xúc với vùng da, niêm mạc bị trầy xước và các vật dụng cá nhân dính dịch tiết như khăn tắm hay đồ lót cũng có thể là nguyên nhân.
HPV có nguy hiểm không? Gây ra các bệnh nào?
HPV là tác nhân gây ra nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau, bao gồm cả tổn thương nhẹ và các bệnh lý nghiêm trọng có thể đe dọa tính mạng. Dưới đây là những bệnh thường gặp do virus HPV gây ra:
Mụn cóc sinh dục (Sùi mào gà)
Đây là một trong những căn bệnh lây nhiễm qua đường tình dục phổ biến nhất hiện nay. Triệu chứng là các mụn mềm, ẩm, có màu hồng hoặc xám nhạt, mọc ở cơ quan sinh dục, hậu môn hoặc miệng. Mụn cóc sinh dục thường không đau nhưng dễ tái phát, gây khó chịu, ngứa rát và ảnh hưởng lớn đến tâm lý, sinh hoạt vợ chồng.
Tổn thương miệng và hệ hô hấp
Một số chủng HPV có thể gây ra u nhú ở thanh quản, vòm họng, lưỡi hoặc amidan. Tình trạng này khiến người bệnh khó nuốt, khàn tiếng, thậm chí khó thở, đặc biệt ở trẻ nhỏ sinh ra từ mẹ nhiễm HPV. Tuy không quá phổ biến, nhưng sẽ có những biến chứng khó lường nếu phát hiện ở giai đoạn muộn.
Ung thư cổ tử cung
Đây là bệnh lý nguy hiểm nhất biến chứng do HPV. Ước tính đến 70% các trường hợp ung thư cổ tử cung có liên quan đến HPV 16 và 18. Bệnh thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm, giai đoạn đầu không có triệu chứng rõ ràng, chỉ phát hiện được qua xét nghiệm Pap hoặc HPV DNA. Khi tình trạng bệnh nặng hơn, có thể xuất hiện hiện tượng chảy máu âm đạo bất thường, đau khi giao hợp và dịch tiết có mùi khó chịu.
Ung thư âm hộ, âm đạo và hậu môn
Một số chủng HPV nguy hiểm có thể tấn công niêm mạc sinh dục, khiến tế bào biến đổi bất thường và phát triển thành ung thư. Ở nữ giới, dấu hiệu thường là ngứa, rát, chảy máu hoặc xuất hiện khối bất thường ở vùng kín. Ở cả hai giới, ung thư hậu môn có thể gây đau, chảy máu hoặc tiết dịch bất thường.
Xét nghiệm HPV như thế nào?
Xét nghiệm HPV giúp kiểm tra sự hiện diện của virus và đánh giá nguy cơ tiến triển thành ung thư cổ tử cung. Sau đây là 3 hình thức xét nghiệm phổ biến:
Xét nghiệm Pap Liqui-Prep
Là phiên bản cải tiến của Pap Smear, Pap Liqui-Prep cho kết quả rõ nét và chính xác hơn, với độ chính xác lên đến 99%, giúp dễ dàng phát hiện các tế bào bất thường trong giai đoạn sớm.
Xét nghiệm DNA của HPV
Phương pháp này sử dụng công nghệ tách chiết DNA để xác định chủng HPV đang tồn tại trong cơ thể. Xét nghiệm này không khẳng định ung thư, song hỗ trợ tiên lượng nguy cơ mắc bệnh trong thời gian tới. Các chuyên gia khuyến nghị nên kết hợp xét nghiệm HPV DNA với Pap hoặc Liqui-Prep để tăng độ chính xác trong sàng lọc ung thư cổ tử cung.
Tiêm phòng HPV là gì?
Tiêm vắc xin HPV giúp cơ thể xây dựng hàng rào miễn dịch nhằm ngăn chặn virus Human Papillomavirus. Chung virus gây ra nhiều bệnh nghiêm trọng như ung thư cổ tử cung, ung thư âm đạo, ung thư hậu môn và các tổn thương như sùi mào gà.
Theo khuyến cáo y tế, tiêm vắc xin HPV nên được thực hiện từ 9-26 tuổi, đặc biệt trước khi bắt đầu quan hệ tình dục lần đầu để hiệu quả cao nhất. Cả nam và nữ đều có thể tiêm phòng nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế lây lan virus trong cộng đồng.
Các loại vắc xin hiệu quả được tin cậy
Gardasil (HPV4)
- Xuất xứ: Hãng Merck Sharp & Dohme (MSD), Hoa Kỳ.
- Phòng ngừa: Ung thư cổ tử cung, ung thư âm hộ và ung thư âm đạo và mụn cóc sinh dục do nhiễm các chủng HPV 6, 11, 16 và 18.
- Đối tượng: Phụ nữ và trẻ em gái từ 9 đến 26 tuổi, dù đã từng quan hệ tình dục hay chưa đều có thể thực hiện tiêm phòng.
- Đặc điểm: Là loại vắc xin HPV đầu tiên được sử dụng rộng rãi, có hiệu quả cao trong giảm tỷ lệ nhiễm HPV và ngăn ngừa mụn cóc sinh dục.
Gardasil 9 (HPV9)
- Xuất xứ: Hãng MSD (Hoa Kỳ).
- Phòng ngừa: Giúp phòng ngừa 9 type HPV gồm 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58.
- Công dụng: Phòng ngừa ung thư cổ tử cung, âm hộ, âm đạo, hậu môn, hầu họng và mụn cóc sinh dục.
- Đối tượng: Cả nam và nữ từ 9-27 tuổi.
- Hiệu quả: Là loại vắc xin phổ biến nhất tại Việt Nam hiện nay, hiệu quả bảo vệ lên đến 94%, phạm vi bảo vệ rộng hơn so với các thế hệ trước.
Cervarix (HPV2)
- Xuất xứ: Hãng GlaxoSmithKline (GSK), Anh Quốc.
- Phòng ngừa: 2 chủng HPV nguy cơ cao là 16 và 18 – nguyên nhân chính gây ung thư cổ tử cung.
- Đối tượng: Nữ giới từ 10-25 tuổi.
- Đặc điểm: Không phòng ngừa mụn cóc sinh dục như Gardasil, nhưng Cervarix được đánh giá cao nhờ khả năng tạo miễn dịch mạnh mẽ và kéo dài.
Kết luận
HPV là loại virus phổ biến nhưng ẩn chứa nhiều nguy cơ đối với sức khỏe sinh sản, đặc biệt ở phụ nữ. Việc tiêm vắc xin phòng HPV sớm, duy trì lối sống tình dục an toàn và khám phụ khoa định kỳ là những biện pháp then chốt giúp phòng ngừa và phát hiện sớm ung thư cổ tử cung cũng như các bệnh do HPV gây ra.
Nếu bạn cần thêm thông tin hoặc tư vấn về sức khỏe, hãy liên hệ ngay:
- Địa chỉ: 141 Trần Bình Trọng, Phường 2, Quận 5, TP. HCM
- Điện thoại: 028 3535 6748 – 0941128008 (zalo/hotline)
Tìm hiểu thêm tại bài viết: “Tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ- giúp phụ nữ tránh xa căn bệnh thế kỷ”
