Hiện nay có một căn bệnh mà khi nhắc đến chúng ta cứ nghĩ nó là bình thường và chỉ người lớn tuổi mới có thể mắc bệnh tuy nhiên vì thói quen ăn uống không lành mạnh mà căn bệnh đang ngày càng trẻ hóa và kéo theo nhiều hệ lụy đó là bệnh tiểu đường. Tiểu đường với một cái tên chuyên ngành hơn hay còn gọi là đái tháo đường là một căn bệnh mạn tính, là một trong những nguyên nhân chính gây ra các căn bệnh nguy hiểm khác như tai biến mạch máu não, bệnh mạch vành, tim mạch, đột quỵ, suy thận …
Khi bạn nhận biết sớm căn bệnh và có hướng điều trị tích cực thì sẽ giảm thiểu được nhiều rủi ro mà bệnh gây ra. Với xét nghiệm định lượng glucose máu là một trong những xét nghiệm chuyên biệt cực kỳ hữu ích để các bác sĩ có thể chẩn đoán chính xác rằng bạn có đang mắc tiểu đường hay không? Hãy cùng Medpadiag tìm hiểu sâu hơn về xét nghiệm này thông qua bài viết dưới đây.
1. ĐỊNH NGHĨA ĐÁI THÁO ĐƯỜNG ?
Theo nghiên cứu mới nhất của các chuyên gia hàng đầu thế giới thì đái tháo đường hoặc tiểu đường là một tình trạng rối loạn chuyển hóa mãn tính với biểu hiện đặc trưng là lượng đường trong máu luôn cao hơn mức bình thường.
Nguyên nhân gây ra tình trạng này là do cơ thể kháng lại insulin hoặc cơ thể tiết không đủ insulin dẫn đến việc lượng đường trong máu luôn ở mức cao và không được chuyển hóa thành năng lượng, lâu dần nếu không được can thiệp điều trị kịp thời căn bệnh này sẽ gây ra các biến chứng nghiêm trọng khác có liên quan đến thần kinh, tim mạch,mắt, gan, thận … thậm chí gây tử vong.
1.1 NGUYÊN NHÂN GÂY ĐÁI THÁO ĐƯỜNG
- Người thừa cân béo phì, ít vận động, chế độ ăn uống không lành mạnh, thường xuyên lạm dụng thức ăn nhanh, chất kích thích, thường xuyên thức khuya, ăn đêm…
- Người có tiền sử mắc đái tháo đường thai kỳ trong lần mang thai trước hoặc đã và đang mắc các bệnh lý liên quan đến tim mạch, thận, gan, cao huyết áp…
- Trong gia đình có người đã và đang mắc đái tháo đường hoặc các bệnh lý rối loạn đường huyết
1.2 TRIỆU CHỨNG
- Thường xuyên cảm thấy đói, mệt mỏi, khát nước, khô cổ họng, hôi miệng, đi tiểu nhiều, sụt cân không rõ nguyên nhân dù chế độ ăn uống đầy đủ, không thiếu hụt.
- Da khô, ngứa, xuất hiện các vệt thâm đen đặc biệt là dưới cổ, sau gáy hoặc dưới cánh tay
- Các vết bầm xuất hiện nhiều hơn, vết thương hở khó lành và chậm phục hồi hơn bình thường
2. XÉT NGHIỆM ĐỊNH LƯỢNG GLUCOSE MÁU LÀ GÌ?
- Bất cứ một loại thực phẩm nào khi chúng ta ăn vào hàng ngày đều được cơ thể tiêu hóa và hấp thu để tạo năng lượng nuôi sống cho cơ thể và trong đó glucose là nguồn năng lượng chính của tế bào. Vì glucose có tầm ảnh hưởng cực lớn đối với sức khỏe của chúng ta cho nên nếu có bất cứ một vấn đề nào liên quan tới chuyển hóa đường dù là thừa hay thiếu nó đều ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của ta.
- Để có thể xác định chính xác được nồng độ glucose trong máu là bao nhiêu thì xét nghiệm định lượng glucose máu đã được ra đời, nhờ đó các bác sĩ có thể chẩn đoán chính xác về tình trạng hiện tại của bệnh nhân. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm glucose sẽ khác nhau ở mỗi thời gian lấy máu khác nhau nên cần phải được kiểm tra một cách chính xác để có những kết luận chính xác. Nếu trong trường hợp kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhân đang mắc tiểu đường thì bác sĩ sẽ cho kết hợp với các xét nghiệm liên quan khác và lên kế hoạch điều trị phù hợp.
Hiện nay để thuận tiện cho việc theo dõi và kiểm soát đường huyết các chuyên gia đã phát minh ra thiết bị đo đường huyết tại nhà để người bệnh có thể tự theo dõi nồng độ glucose của bản thân, tuy nhiên việc đo bằng thiết bị cầm tay sẽ không chính xác bằng đo bằng máy xét nghiệm chuyên biệt. Nên nếu có bất kỳ vấn đề nào về sức khỏe bạn hãy đến Medpadiag để được tư vấn kỹ hơn.
3. CÁC LOẠI XÉT NGHIỆM ĐO ĐƯỜNG HUYẾT (ĐỊNH LƯỢNG GLUCOSE MÁU)
Khi thực hiện xét nghiệm tiểu đường, bệnh nhân thường nghĩ glucose máu lúc đói là xét nghiệm duy nhất để đo lượng đường trong máu. Tuy nhiên, trên thực tế có khá nhiều xét nghiệm có thể đo được lượng đường huyết cụ thể như:
3.1 Glucose máu lúc đói:
- Đây là một xét nghiệm thường quy và hầu hết được các bác sĩ tin dùng, đối với xét nghiệm này bệnh nhân sẽ được yêu cầu nhịn ăn tối thiểu 6 – 8 tiếng trước khi thực hiện lấy mẫu và khung giờ tốt nhất để làm xét nghiệm là vào buổi sáng, vì lúc này bệnh nhân đã nhịn đói trong suốt quá trình ngủ và tránh được tình trạng sẽ phải bỏ bữa sáng để chờ thực hiện lấy mẫu.
- Xét nghiệm sẽ giúp các bác sĩ đánh giá chính xác được lượng đường trong máu hiện tại là bao nhiêu, giúp chẩn đoán sơ bộ tình trạng đái tháo đường của bệnh nhân.
3.2 Dung nạp glucose đường uống – OGTT:
- OGTT là một xét nghiệm máu được thực hiện dựa vào hình thức dung nạp một chất từ bên ngoài cụ thể là dung dịch glucose 75g, sau khi bệnh nhân đã uống dung dịch KTV sẽ tiến hành lấy mẫu và đo theo các mốc thời gian: lúc đói – sau 1 giờ – sau 2 giờ. Và trước khi thực hiện xét nghiệm này bệnh nhân cũng sẽ được yêu cầu nhịn đói từ 6 – 8 tiếng và thời gian tốt nhất để lấy mẫu cũng là buổi sáng.
- Xét nghiệm OGTT sẽ giúp các bác sĩ chẩn đoán được tình trạng của bệnh nhân đang nghi ngờ mắc tiểu đường hay rối loạn dung nạp đường.
- Đây là một xét nghiệm thường xuyên được sử dụng để chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ đối với phụ nữ đang mang thai.
3.3 Glucose máu ngẫu nhiên (bất kỳ):
- Đối với xét nghiệm này thì bệnh nhân sẽ được lấy máu và đo nhiều lần trong ngày, không có thời gian cố định và bệnh nhân sẽ không cần phải nhịn ăn. Thời gian thường được chỉ định để lấy mẫu sẽ là sau ăn 2 giờ.
- Xét nghiệm giúp đánh giá sự ổn định của đường huyết sau khi bệnh nhân đã ăn uống, nếu như có bất cứ sự bất thường nào các bác sĩ sẽ cho bệnh nhân làm thêm những xét nghiệm khác để chẩn đoán chính xác hơn.
3.4 HbA1c:
- HbA1c là một xét nghiệm chuyên sâu hơn, xét nghiệm này sẽ đo lượng đường kết hợp với hồng cầu trong máu, giúp đánh giá nồng độ đường trung bình trong vòng 3 tháng của bệnh nhân và có thể chẩn đoán tiểu đường 1 cách hiệu quả. Đây là một xét nghiệm đang được các bác sĩ tin dùng hiện nay vì có thể theo dõi được tình trạng đường huyết của bệnh nhân có thực sự ổn định trong một khoảng thời gian cụ thể là 3 tháng.
3.5 Fructosamine:
- Xét nghiệm Fructosamine chuyên đánh giá tình trạng phản ứng và chuyển hóa giữa đường với protein máu cụ thể là albumin. Nồng độ glucose sẽ được đo trong thời gian ngắn khoảng 2 – 3 tuần. Xét nghiệm thường được chỉ định đối với các bệnh nhân đang trong quá trình điều trị tiểu đường và cần theo dõi nồng độ đường huyết trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, hiện nay xét nghiệm này ít được sử dụng hơn so với các nghiệm pháp glucose còn lại.
4. NHỮNG LƯU Ý TRƯỚC KHI THỰC HIỆN XÉT NGHIỆM ĐỊNH LƯỢNG GLUCOSE MÁU
- Thời gian lấy máu tốt nhất là buổi sáng, trước khi lấy máu yêu cầu nhịn ăn tối thiểu 8 tiếng chỉ được uống nước lọc.
- Không hoạt động thể chất quá mức, không dùng chất kích thích trước khi lấy mẫu.
- Thành thật khai báo cho bác sĩ về loại thuốc đang dùng (nếu có) và tình trạng sức khỏe kèm chế độ dinh dưỡng trước khi lấy mẫu.
5. KẾT QUẢ ĐỊNH LƯỢNG GLUCOSE MÁU NHƯ THẾ NÀO LÀ TIỂU ĐƯỜNG?
- Đối với một người bình thường glucose máu lúc đói sẽ dao động từ 4.1 mmol/L – 5.9 mmol/L hoặc 73.8 mg/dL – 106.2 mg/dL. Nếu kết quả xét nghiệm đường huyết lúc đói vượt ngưỡng thì có thể bạn đã mắc tiểu đường.
- Sau khi đã ăn từ 1 – 2h, nồng độ glucose máu bắt đầu tăng lên ~ 7.0 mmol/L hoặc ~ 126 mg/dL và sau đó sẽ từ từ giảm xuống. Nếu như sau ăn mà lượng đường huyết cao hơn ngưỡng thì có thể bạn đã mắc các bệnh liên quan đến chuyển hóa đường.
- Trong trường hợp xét nghiệm glucose máu tại thời điểm bất kỳ mà nồng độ đường máu > 11.1 mmol/L hoặc > 200 mg/dL, thì rất có thể bạn đã mắc tiểu đường.
6. Ý NGHĨA CỦA CHỈ SỐ GLUCOSE MÁU:
- Khi nhắc đến tiểu đường thì chỉ số glucose máu luôn được nhắc đến đầu tiên. Đúng vậy, glucose là một xét nghiệm thường quy được dùng để xác định mức đường huyết của bạn đang có ở mức ổn định hay không tuy nhiên không phải lúc nào glucose máu cao cũng chẩn đoán bạn mắc tiểu đường mà còn có thể mắc các bệnh khác dù hiếm gặp hơn, như: Viêm tụy; bệnh tuyến thượng thận; nhiễm độc tuyến giáp hoặc tuyến yên; stress, lo lắng quá mức; mất ngủ, ăn đêm thường xuyên …
- Glucose máu ngoài việc tăng lên thì còn có thể giảm xuống, nếu glucose máu hạ thì bạn có thể đang đối mặt với các bệnh lý như: Bệnh tuyến tụy; hạ đường huyết; sau cắt dạ dày; uống quá nhiều thuốc điều trị tiểu đường khiến đường huyết giảm giả tạo…
7. KẾT LUẬN
Trong cơ thể chúng ta, bất cứ một chỉ số nào cũng đều rất quan trọng và định lượng glucose máu là một trong số đó, khi nồng độ đường huyết của bạn tăng cao mất kiểm soát hoặc giảm một cách bất thường thì đồng nghĩa với sức khỏe của bạn đang gặp vấn đề. Dù không phải lúc nào glucose máu cao cũng là tiểu đường nhưng mà nó còn ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác.
Việc thường xuyên định lượng glucose máu có ý nghĩa vô cùng quan trọng giúp bạn tầm soát sức khỏe một cách hiệu quả, giảm thiểu nguy cơ bị tiểu đường cũng như các biến chứng nguy hiểm do bệnh gây ra. Nếu bạn đang có bất kỳ thắc mắc nào về xét nghiệm định lượng glucose máu cũng như các bất thường về sức khỏe hãy đến với Medpadiag để được đội ngũ chuyên khoa chúng tôi thăm khám, hỗ trợ kịp thời và sớm nhất có thể.
Tìm hiểu thêm tại bài viết: “Khi nào cần xét nghiệm máu tổng quát? Top 3 địa chỉ xét nghiệm máu tổng quát uy tín tại TP. HCM”
