Cường giáp là một trong những rối loạn tuyến giáp phổ biến, xảy ra khi tuyến giáp tăng cường hoạt động và sản xuất một lượng hormone giáp dư thừa. Đây là nguyên nhân dẫn đến các triệu chứng như tim đập nhanh, sụt cân, run tay, mệt mỏi… Nắm rõ nguyên nhân, biểu hiện và cách điều trị cường giáp sẽ giúp người bệnh an tâm hơn về sức khoẻ tuyến giáp.
Cường giáp là gì?
Bệnh cường giáp là thuật ngữ để chỉ hội chứng tuyến giáp hoạt động vượt mức bình thường. Lúc này hormone giáp được sản xuất một cách dư thừa khiến nồng độ hormone trong máu tăng cao. Nếu không chẩn đoán và điều trị sớm, bệnh ảnh hưởng đến các cơ quan khác như tim, xương, cơ,… Ngoài ra, phụ nữ bị cường giáp có thể ảnh hưởng đến chức năng sinh sản. Đặc biệt nếu thai phụ bị cường giáp thì sức khỏe cả mẹ và thai nhi cũng cần được chú ý.
Các nguyên nhân dẫn đến cường giáp
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hội chứng cường giáp, bao gồm các nguyên nhân phổ biến và ít gặp hơn, cụ thể như sau:
Bệnh Graves
Đây là nguyên nhân liên quan nhiều nhất đến bệnh lý cường giáp, thuộc nhóm bệnh tự miễn khiến hormone được sản xuất cao hơn mức bình thường.Theo các thống kê y tế, phụ nữ chiếm phần lớn so với nam giới, nguyên nhân có thể bao gồm hút thuốc lá, stress hoặc di tuyền từ gia đình. Bệnh graves còn là lý do cho các triệu chứng như phù đầu chi, phù nêm hoặc lồi mắt.
Bướu nhân độc
Đây cũng là nguyên nhân được xác định dẫn đến bệnh lý cường giáp. Bướu nhân độc có 2 dạng là dạng đơn độc và dạng đa nhân nhiễm độc. Tình trạng này thường gặp ở các bệnh nhân lớn tuổi và sống ở khu vực thiếu iod trong bữa ăn hằng ngày.
Viêm tuyến giáp
Viêm tuyến giáp là tình trạng viêm khiến hormone đi vào máu dẫn đến các triệu chứng cường giáp. Hầu hết các ca bệnh sẽ ổn định sau thời gian khoảng vài tháng trở lại. Viêm giáp được chia làm 3 dạng như sau:
- Viêm giáp bán cấp: Dấu hiệu là các cơn đau ở vùng cổ kèm sốt cao, thường do virus gây ra.
- Viêm giáp sau sinh: Không đau, thường gặp ở phụ nữ sau khi sinh con.
- Viêm giáp không đau: Đây là tình trạng tự miễn với các biểu hiện gần giống với thể sau sinh mặc dù không liên quan thai kỳ.
Dư iod
Nếu hấp thu quá nhiều iod thì nguy cơ gặp phải cường giáp sẽ cao hơn, đặc biệt là người đang tiềm ẩn bệnh lý liên quan tuyến giáp như bướu giáp, bệnh graves. Các thực phẩm như tảo biển hay rong biển được xác định là chứa một lượng lớn iod, ngoài ra một số loại thuốc cũng là lý do dẫn đến tình trạng này.
Thuốc hormon
Một số loại thuốc hormon giáp có thể dẫn đến cường giáp nếu sử dụng trong thời gian dài. Đây được coi là hội chứng nhiễm độc giáp tạm thời, làm cho nồng độ hormone tăng cao trong một thời gian.
Triệu chứng điển hình bệnh cường giáp
Hormone tuyến giáp có chức năng quan trọng trong quá trình trao đổi chất của cơ thể. Do đó khi nồng độ horme giáp tăng cao, cơ thể sẽ thay đổi thông qua các triệu chứng sau:
- Có cảm giác nóng, mồ hôi được tiết nhiều hơn, kèm theo sốt cao.
- Hồi hộp bất an, nhịp tim tăng cao khi xúc động hoặc vận động gắng sức.
- Khó ngủ hoặc ngủ không sâu, tính khí thất thường, dễ cau có khó chịu. Ở trường hợp nặng có thể dễ kích động, thậm chí hoang tưởng về các sự việc xảy ra.
- Run tay khi cầm nắm.
- Kinh nguyệt rối loạn ở phụ nữ, da và tóc mỏng, dễ gãy rụng.
- Phần cơ bắp suy yếu, đặc biệt là nhóm cơ ở cánh tay và đùi.
- Giảm cân bất thường.
- Chói mắt, chảy nước mắt thường xuyên, mắt lồi và có cảm giác nóng rát. Đây là biểu hiện thường thấy đối với bệnh nhân cường giáp có liên quan đến bệnh lý basedow.
Bệnh cường giáp có chữa khỏi được không?
Bệnh cường giáp đa phần lành tính và có thể được chữa khỏi hoàn toàn, đặc biệt là khi phát hiện ở giai đoạn sớm. Do đó khi có các dấu hiệu nghi ngờ, bạn nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra. Thông qua thăm khám lâm sàng và các chỉ định chuyên môn như xét nghiệm, chụp phim,…Bác sĩ sẽ chẩn đoán nguyên nhân gây bệnh và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.
Điều trị cường giáp bằng các phương pháp nào?
Có nhiều phương pháp để điều trị cường giáp, điều này phụ thuộc vào thể trạng bệnh nhân hiện có. Dưới đây là các cách hữu hiệu được áp dụng tại phòng khám y tế:
Dùng thuốc kháng giáp
Thuốc có tác dụng điều trị các triệu chứng của bệnh thông qua quá trình ức chế tốc độ tăng trưởng của hormone giáp. Nhờ vậy các dấu hiệu của bệnh sẽ cải thiện đáng kể sau một thời gian sử dụng thuốc. Một số loại thuốc được kê đơn thường chứa methimazole, propylthiouracil hoặc có tính đặc hiệu.
Quá trình điều trị cường giáp bằng thuốc thường kéo dài từ 1 năm đến 1 năm rưỡi. Trong thời gian này, bệnh nhân cần dùng thuốc đúng liều lượng, tái khám đầy đủ để bác sĩ theo dõi diễn biến sức khoẻ. Sau khi nồng độ giáp đã ở mức bình thường, liều lượng dùng thuốc sẽ giảm dần.
Dùng thuốc chẹn beta
Tuy không tác động đến hormone giáp nhưng thuốc chặn beta có tác dụng trong việc điều trị các triệu chứng do cường giáp gây ra. Nhờ vậy người bệnh sẽ cảm thấy dễ chịu trong sinh hoạt hằng ngày. Thông thường đây sẽ là cách điều trị tạm thời, trong lúc chờ biện pháp đặc hiệu như phẫu thuật, iod đồng vị phóng xạ hoặc thuốc kháng giáp.
Dùng iod gắn đồng vị phóng xạ
Bổ sung iod gắn đồng vị phóng xạ cũng là cách hữu hiệu để kiểm soát bệnh lý cường giáp. Thuốc này có tác dụng phá huỷ các tế bào tuyến giáp, khiến chúng giảm dần kích thước, từ đó giảm hormone giảm. Ưu điểm của phương pháp này là cho hiệu quả nhanh, chỉ khoảng 1 vài tháng. Tuy nhiên ở một số trường hợp, thuốc điều trị có thể dẫn đến suy giáp trong thời gian sau đó.
Phẫu thuật
Trong trường hợp cần thiết, phẫu thuật là cách để kiểm soát bệnh cường giáp một cách nhanh chóng. Phương pháp này thường không được ưu tiên do cần thời gian thời gian hồi phục. Tuy nhiên đối với bệnh nhân không đáp ứng thuốc thì đây là cách khả thi nhất. Đặc biệt là phụ nữ cường giáp khi mang thai thì việc dùng thuốc sẽ ảnh hưởng đến sức khoẻ thai kỳ.
Phẫu thuật tuyết giáp được thực hiện an toàn, tuân theo quy trình chuẩn trong y tế. Mặc dù vậy trong số ít trường hợp có thể dẫn đến các biến chứng như tổn thương dây thanh quản. Do đó bệnh nhân cần lựa chọn phòng khám chuyên khoa, có bác sĩ giỏi và đầy đủ công nghệ hỗ trợ.
Các lưu ý khi điều trị cường tuyến giáp
Để quá trình điều trị diễn ra thuận lợi, rút ngắn thời gian và tiết kiệm chi phí, người bệnh cần thực hiện các hướng dẫn sau:
- Thực hiện đúng phác đồ điều trị mà bác sĩ đưa ra, bao gồm liều lượng thuốc, lịch hẹn tái khám,… Tuyệt đối không ngừng sử dụng thuốc khi chưa có sự tư vấn chuyên môn.
- Theo dõi sức khoẻ để sớm nhận ra các dấu hiệu bất thường. Nếu gặp phải các triệu chứng như sốt cao, đau họng, mệt mỏi,… thì cần đến cơ sở y tế ngay.
- Giữ tinh thần thoải mái, ngủ đủ giấc.
- Ăn uống hợp lý, chỉ bổ sung iod khi có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa.
- Hạn chế sử dụng các chất kích thích.
Kết luận
Cường giáp là bệnh lý có thể phát hiện và điều trị hiệu quả nếu tuân thủ phác đồ y khoa. Hãy theo dõi sức khoẻ và đừng chủ quan với các dấu hiệu sớm của tình trạng này, đồng thời xây dựng lối sống khoa học để cơ thể luôn trong trạng thái tốt nhất.
Nếu bạn cần thêm thông tin hoặc tư vấn về sức khỏe, hãy liên hệ ngay:
- Địa chỉ: 141 Trần Bình Trọng, Phường 2, Quận 5, TP. HCM
- Điện thoại: 028 3535 6748 – 0941128008 (zalo/hotline)
Tìm hiểu thêm tại bài viết: “Người bệnh cường giáp nên ăn gì, kiêng ăn gì? Tư vấn từ chuyên gia sức khoẻ”
