Trong thời kỳ mang thai, mẹ bầu cần thực hiện một loạt các xét nghiệm thai kỳ, bao gồm những xét nghiệm tầm soát để phòng ngừa nguy cơ mắc một số bệnh lý với em bé, theo dõi sức khỏe mẹ bầu. Điều này mang ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong việc nắm bắt được sức khỏe của mẹ và sự phát triển của con yêu theo thời gian. Hãy cùng chúng tôi điểm qua các xét nghiệm trong thai kỳ quan trọng nhất với mẹ bầu.
I. Các xét nghiệm thai kỳ sàng lọc bước đầu
Trong những lần khám thai đầu tiên, mẹ bầu cần thực hiện các xét nghiệm sàng lọc bước đầu nhằm đánh giá tổng quát về sức khỏe mẹ bầu hiện tại và loại bỏ các nguy cơ tiềm ẩn với thai nhi. Các xét nghiệm sàng lọc bước đầu quan trọng bao gồm:
1. Xét nghiệm máu thai kỳ:
Xét nghiệm máu thai kỳ là bước đầu quan trọng mà bất cứ mẹ bầu nào cũng cần thực hiện. Ở xét nghiệm thai kỳ này, bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra nhóm máu để xác định mẹ bầu thuộc nhóm máu nào và yếu tố Rh (Rh+ hoặc Rh-) của mẹ để có phương án dự phòng và xử lý những bất đồng nếu có trong nhóm máu RH giữa mẹ và con.
Ngoài ra, mẹ cũng sẽ được kiểm tra công thức máu để đánh giá số lượng tế bào máu, phát hiện sớm nguy cơ thiếu máu và các rối loạn về máu khác. Đồng thời sàng lọc các bệnh có tính di truyền từ mẹ sang con như viêm gan B (HBsAg), HIV, giang mai (TPHA/VDRL), rubella (IgG, IgM) và cả thủy đậu – Varicella IgG/IgM
2. Xét nghiệm nước tiểu
Trong suốt thai kỳ, ở tất cả các lần đi khám thai, mẹ đều sẽ được bác sĩ xét nghiệm nước tiểu. Xét nghiệm thai kỳ này không chỉ giúp sàng lọc tiểu đường thai kỳ bước đầu mà còn giúp phát hiện sớm khả năng nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI) và đánh giá nguy cơ của tiền sản giật.
II. Các xét nghiệm thai kỳ phát hiện dị tật thai nhi
Đây là các xét nghiệm được thực hiện trong suốt quá trình mang thai nhằm sàng lọc nguy cơ thai nhi mắc một số dị tật bẩm sinh phổ biến, nhất là các bất thường ở nhiễm sắc thể gây ra các hội chứng nghiêm trọng. Các xét nghiệm trong thai kỳ nhằm phát hiện dị tật thai nhi phổ biến gồm:
1. Siêu âm đo độ mờ da gáy
Siêu âm đo độ mờ da gáy là xét nghiệm ban đầu quan trọng giúp phát hiện sớm nguy cơ rối loạn nhiễm sắc sẽ ở thai nhi, thời điểm đo lường cho độ chính xác cao nhất khoảng 11 tuần đến 13 tuần 6 ngày của thai kỳ.
Kỹ thuật thực hiện xét nghiệm này cực kỳ an toàn và không xâm lấn. Nếu kết quả cho thấy độ mờ da gáy dưới 3mm được tính là bình thường, còn nếu cao hơn 3mm chứng tỏ nguy cơ bị rối loạn nhiễm sắc thể cao và bác sĩ sẽ tư vấn mẹ bầu làm thêm xét nghiệm double test và xét nghiệm NIPT để sàng lọc ở mức độ chuyên sâu hơn.
2. Xét nghiệm Double test
Đây là một xét nghiệm thai kỳ mang tính sàng lọc được thực hiện ngay sau khi có kết quả độ mờ da gáy cao hơn ngưỡng bình thường. Xét nghiệm này được thực hiện nhằm loại bỏ nguy cơ thai nhi bị mắc các hội chứng nhiễm sắc thể phổ biến như hội chứng Down, hội chứng Edwards và hội chứng Patau. Từ đó đưa ra các quyết định quan trọng hơn trong quá trình theo dõi thai kỳ.
3. Xét nghiệm Triple test
Ngoài việc loại bỏ các yếu tố nguy cơ thai nhi bị mắc các hội chứng phổ biến như Double test, xét nghiệm Triple test còn giúp phát hiện nguy cơ dị tật ống thần kinh ở trẻ. Thời điểm lý tưởng nhất để thực hiện xét nghiệm này khoảng tuần 16 đến tuần 18 của thai kỳ.
4. Xét nghiệm Nipt
Xét nghiệm Nipt cũng là xét nghiệm thai kỳ sàng lọc các bất thường về số lượng nhiễm sắc thể, có thể được thực hiện từ tuần thứ 10 của thai kỳ. Đây cũng là phương pháp xét nghiệm cần được thực hiện từ sớm, đảm bảo an toàn, không xâm lấn, cho độ chính xác cao hơn so với Double test hoặc Triple test
5. Siêu âm hình thái học
Khi bước sang tam cá nguyệt thứ 2, tính từ tuần 18 đến tuần 22 của thai kỳ chính là “thời điểm vàng” để mẹ bầu tiến hành siêu âm hình thái học nhằm phát hiện các dị tật bẩm sinh quan trọng liên quan đến hình thái, đồng thời đánh giá sự phát triển của thai nhi, từ đó đưa ra những phương án can thiệp kịp thời để bảo vệ sức khỏe của mẹ bầu và em bé.
III. Các xét nghiệm thai kỳ theo dõi sức khỏe của mẹ bầu và em bé
Trong suốt thời kỳ mang thai, nhất là khi vào giữa và cuối của thai kỳ, mẹ bầu cần thường xuyên đi khám thai và thực hiện các xét nghiệm thai kỳ để đảm bảo có một thai kỳ khỏe mạnh. Các xét nghiệm thực hiện thường xuyên để theo dõi sức khỏe cần thực hiện gồm:
- Khám thai định kỳ: Bao gồm kiểm tra các chỉ số bên ngoài như huyết áp, chiều cao, cân nặng…
- Siêu âm thai: Thực hiện siêu âm thai định kỳ ở các cột mốc quan trọng để theo dõi sự phát triển của em bé, đánh giá tình trạng nước ối và nhau thai.
- Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ: Phát hiện sớm tình trạng bất dung nạp glucose có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm cho thai kỳ.
- Xét nghiệm nước tiểu: Kiểm tra chỉ số protein niệu ngừa biến chứng tiền sản giật.
- Theo dõi tim thai (NST): Được tiến hành trong tam cá nguyệt thứ 3, khoảng từ tuần 32 đến tuần 34 nhằm mục đích đánh giá sức khỏe của em bé trong bụng.
- Xét nghiệm Strep B: Kiểm tra giúp phòng ngừa nhiễm trùng cho con khi sinh qua đường âm đạo, thời điểm lý tưởng để thực hiện khoảng tuần 35 đến tuần 37 của thai kỳ
IV. Các xét nghiệm thai kỳ chẩn đoán bệnh lý khi có chỉ định của bác sĩ
Nếu các kết quả sàng lọc dị tật ở trên cho thấy nguy cơ cao hoặc bản thân gia đình có tiền sử mắc bệnh liên quan đến nhiễm sắc thể hoặc dị tật bẩm sinh, bác sĩ sẽ tư vấn mẹ bầu thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán chuyên sâu dựa trên phân tích yếu tố lợi ích và nguy cơ để có chỉ định phù hợp. Các xét nghiệm thai kỳ chẩn đoán quan trọng bao gồm:
1. Chọc dò ối
Chọc dò ối là thủ thuật xâm lấn, có thể thực hiện từ tuần 26 đến tuần 20 của thai kỳ, mục đích để chẩn đoán các rối loạn có liên quan đến nhiễm sắc thể, dị tật ống thần kinh, các bệnh lý có tính di truyền…Tuy đây là một thủ thuật an toàn, nhưng vẫn tồn lại một số nguy cơ nhỏ có thể xảy ra như đau bụng, rỉ ối, chảy máu âm đạo, sảy thai…
2. Sinh thiết gai nhau
Đây cũng là một thủ thuật xâm lấn, so với chọc ối, thủ thuật này có thể được thực hiện sớm hơn, thường từ tuần 10 đến tuần 13 của thời kỳ mang thai. Các chẩn đoán tương tự như chọc ối, tuy nhiên nguy cơ bị sảy thai có thể cao hơn một chút và không cho thông tin liên quan đến dị tật ống thần kinh.
V. Kết luận
Trên đây là toàn bộ những thông tin có liên quan đến các xét nghiệm thai kỳ. Hy vọng các mẹ có thể ghi nhớ và áp dụng trong suốt quá trình mang thai để có một thai kỳ khỏe mạnh. Bên cạnh đó, mẹ bầu nhớ tìm hiểu thêm về tiêm vacxin, bổ sung dinh dưỡng và tập thể dục đều đặn mỗi ngày để giúp bé yêu phát triển thể chất tốt nhất nhé.
Mẹ có thể tham khảo thăm khám tại Phòng Khám MedPaDiag với sự thăm khám của Bác sĩ CKII. Dương Thị Đoan Trang (nguyên trưởng khoa Bệnh viện Từ Dũ) và các chuyên viên xét nghiệm kinh nghiệm trên 25 năm hành nghề, giúp mẹ an tâm hơn trong việc theo dõi và chăm sóc thai kỳ khỏe mạnh.
Tìm hiểu thêm về xét nghiệm thai kỳ tại bài viết: “Lịch khám thai định kỳ theo chuẩn của bộ Y Tế dành cho mẹ bầu”
