Theo báo cáo của bộ Y Tế, một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ sơ sinh là do sinh non (chiếm 25%). Cũng theo UNICEF Việt Nam thống kê năm 2021, ước tính mỗi năm tại Việt Nam có tới 103.500 trẻ sinh non, trong đó có khoảng 17.000 trẻ mới sinh bị tử vong trong vòng 28 ngày.
Những con số này cho thấy vấn đề sinh non là một biến chứng phức tạp, đồi hỏi các mẹ bầu cần nhận biết dấu hiệu sinh non từ sớm, để từ đó phối hợp cùng với chuyên gia y tế để có cách phòng tránh kịp thời, giảm thiểu các nguy cơ đáng tiếc xảy ra.
1. Sinh non được hiểu như thế nào?
Sinh non hay đẻ non được hiểu là hiện tượng một em bé chào đời khi chưa trải qua hết 3 giai đoạn phát triển quan trọng, mỗi giai đoạn tương ứng với 3 tháng, cụ thể là sinh ra ở tuổi thai từ tuần 22 đến trước 37 tuần, trong khi một em bé đủ tháng cần trải qua 9 tháng 7 ngày, tương được 40 tuần trong bụng mẹ.
Sinh non không chỉ đe dọa đến tính mạng của trẻ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi, đáng chú ý hơn là, kể cả khi trẻ có sống sót sau sinh non thì cũng có nguy cơ phải đối mặt với những di chứng suốt đời, bao gồm khuyết tật thần kinh, thị giác, thính giác…gây ảnh hưởng đáng kể tới chất lượng cuộc sống của trẻ về sau.
Dựa theo tuổi thai thực tế, mức độ sinh non được chia thành 4 cấp độ chính:
- Cực non: Chỉ những em bé chào đời trước 28 tuần tuổi.
- Rất non: Chỉ những em bé chào đời từ tuần 28 đến 31 tuần 6 ngày.
- Non trung bình: Chỉ những em bé chào đời từ tuần 32 đến 33 tuần 6 ngày.
- Non muộn: Chỉ những em bé chào đời từ tuần thứ 34 đến 36 tuần 6 ngày.
2. Các dấu hiệu dọa sinh non và sinh non phổ biến
Đều là khái niệm liên quan nhưng các dấu hiệu sinh non và dọa sinh non lại có sự khác biệt do thuộc các giai đoạn khác nhau của cùng một quá trình:
2.1 Các dấu hiệu dọa sinh non phổ biến
Dấu hiệu dọa sinh non bao gồm các dấu hiệu cho thấy có nhiều nguy cơ sinh non, xảy ra trước tuần 37 của thai kỳ, chưa có dấu hiệu chuyển dạ thực sự. Đa phần các dấu hiệu dọa sinh non thường không ổn định và có xu hướng thuyên giảm khi mẹ bầu nghỉ ngơi hoặc được can thiệp y tế kịp thời. Một số dấu hiệu thường gặp bao gồm:
- Đau bụng: Mẹ bầu có cảm giác đau âm ỉ ở vùng bụng dưới, cơn đau phát ra theo từng cơn, nhiều khi có kèm theo tiêu chảy.
- Đau lưng: Lưng đau âm ỉ, diễn ra liên tục.
- Thay đổi dịch tiết âm đạo: Dịch âm đạo nhiều hơn bình thường và có sự khác biệt về màu sắc, có thể là hồng, nâu lẫn chất nhầy. Có thể bị rỉ ối.
- Cơn co tử cung: Các cơn co thắt tử cung xuất hiện, tần suất không đều, có thể gặp 2 cơn trong 10 phút, mỗi cơn khoảng 30 giây và có xu hướng thuyên giảm khi mẹ bầu nghỉ ngơi hoặc đổi tư thế.
- Cảm giác tức ở vùng chậu: Có cảm giác nặng nề ở vùng chậu, giống như em bé đang tụt xuống.
- Có thể có thay đổi nhẹ ở cổ tử cung: Cổ tử cung có thể hơi mềm hoặc có độ hé mở dưới 2cm.
2.2 Các dấu hiệu sinh non thường gặp
Dấu hiệu sinh non là tình trạng chuyển dạ thực sự xảy ra khi tuổi thai còn rất sớm, trước tuần 37 của thai kỳ. Các dấu hiệu này thường có xu hướng tiến triển và xảy ra thường xuyên. Một số dấu hiệu sinh non thường gặp bao gồm:
- Đau bụng: Các cơn đau bụng xuất hiện nhiều theo chu kỳ, cảm giác đau dữ dội, tần suất và cường độ tăng mạnh theo thời gian.
- Cơn co tử cung: Những cơn co thắt tử cung xảy ra thường xuyên hơn, tần suất 10 phút 1 lần hoặc thậm chí nhanh hơn, mạnh mẽ hơn và thời gian co thắt kéo dài hơn 30 giây, không có xu hướng thuyên giảm kể cả khi nghỉ ngơi hoặc thay đổi tư thế.
- Thay đổi dịch tiết âm đạo: Dịch âm đạo ra nhiều hơn, có thể kèm theo máu, chất nhầy hoặc chảy nước ối ồ ạt.
- Cảm giác nặng nề rõ rệt ở vùng chậu: Cảm giác em bé tụt xuống rõ ràng.
- Cổ tử cung mở: Cổ tử cung mở nhiều hơn, trên 2cm và có sự xóa mỏng. Theo thời gian, xu hướng mở tăng lên.
- Vỡ ối: Nước ối chảy ra ào ạt.
3. Mẹ bầu cần làm gì khi có dấu hiệu sinh non?
Khi có bất cứ dấu hiệu nghi ngờ sinh non nào kể trên, điều quan trọng nhất là mẹ bầu không được chủ quan, giữ tâm trạng bình tĩnh và đưa ra phương án hành động nhanh chóng. Dưới đây là những việc mẹ bầu cần làm khi có dấu hiệu sinh non:
- Gọi ngay cho chồng hoặc người thân để đưa bạn đến bệnh viện. Nếu bạn chỉ có một mình, không nhờ được người thân và khó khăn trong việc tự di chuyển, hãy gọi ngay đến số điện thoại cấp cứu 115 bên y tế sẽ khẩn cấp cử người đến hỗ trợ.
- Chọn khoa sản ở gần nơi sinh sống nhất, ưu tiên các bệnh viện chuyên khoa sản uy tín để có xử lý tốt nhất nếu như việc sinh non thực sự xảy ra.
- Trong quá trình chờ đợi và di chuyển đến bệnh viện, hãy tập trung ghi nhớ các dấu hiệu bất thường cảnh báo sinh non, đây đều là những thông tin quan trọng giúp bác sĩ dễ dàng chẩn đoán tình hình.
- Tuyệt đối không sử dụng bất cứ loại thuốc nào mà không có chỉ định của bác sĩ.
- Nếu có thể, hãy cầm theo các giấy tờ tùy thân và hồ sơ khám thai để bác sĩ thuận lợi nắm bắt tiền sử thai kỳ của bạn.
4. Cách tránh dấu hiệu sinh non cho mẹ bầu
Để có thể phòng tránh các dấu hiệu sinh non hiệu quả, trước khi mang thai, mẹ bầu cần trang bị sẵn kiến thức về sức khỏe sinh sản, không tự ý sử dụng các thủ thuật có thể gây tổn thương tử cung, lên kế hoạch về lộ trình mang thai hợp lý và xây dựng một lối sống lành mạnh, điều trị ổn định các bệnh lý nền trước khi mang thai.
Bên cạnh đó, trong quá trình mang thai, để phòng tránh các dấu hiệu sinh non, mẹ bầu cần:
- Tránh xa các yếu tố độc hại từ ô nhiễm môi trường, khói thuốc lá, chất kích thích…
- Chú trọng bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất cần thiết như acid folic, sắt, canxi…
- Giữ cho tinh thần luôn được thoải mái.
- Khám thai định kỳ.
- Tuân theo các chỉ định của bác sĩ khi gặp dấu hiệu sinh non.
- Ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, uống đủ nước mỗi ngày.
- Vận động nhẹ nhàng.
- Duy trì giấc ngủ đều đặn, 7-8 tiếng mỗi ngày.
- Tránh các va chạm mạnh ở vùng bụng.
4. Kết luận
Hy vọng với các dấu hiệu sinh non kể trên, các mẹ đã có được những kiến thức bổ ích để chăm sóc sức khỏe và phòng ngừa các biến chứng trong thai kỳ. Hãy luôn lắng nghe cơ thể và chủ động thực hiện các cách tránh dấu hiệu sinh non để giảm thiểu nguy cơ và mang lại một thai kỳ mạnh khỏe cho cả mẹ và bé.
Thăm khám thai kỳ đều đặn mẹ có thể tham khảo theo dõi thai kỳ tại Phòng khám MedPaDiag khu vực Quận 5, TP. HCM. Bác sĩ vưới tay nghề cao trên 25 năm kinh nghiệm hành nghề, phụ trách chính bởi Bác sĩ CKII. Dương Thị Đoan Trang (nguyên trưởng khoa sản Bệnh viện Từ Dũ) sẽ giúp mẹ an tâm, để có một thai kỳ khỏe mạnh và an toàn hơn.
Tìm hiểu thêm tại bài viết: “Lịch khám thai định kỳ theo chuẩn của bộ Y Tế dành cho mẹ bầu”
