Cân nặng mẹ bầu là yếu tố quan trọng cần được theo dõi sát sao trong suốt thai kỳ. Việc tăng cân hợp lý giúp mẹ duy trì vóc dáng và giảm khả năng gặp biến chứng trong suốt thai kỳ và quá trình sinh nở. Bài viết dưới đây sẽ đem đến đầy đủ thông tin liên quan đến chủ đề này.
1. Cân nặng mẹ bầu trong thai kỳ quan trọng thế nào?
Khi mang thai, mẹ bầu thường tăng cân ở các mức độ khác nhau. Đây là thông số quan trọng để xem xét tình trạng sức khỏe tổng thể của mẹ và thai nhi. Do đó, bác sĩ luôn khuyến cáo mẹ thăm khám định kỳ đầy đủ để theo dõi kịp thời.
Mỗi mẹ bầu sẽ có mức tăng cân thai kỳ khác nhau, phụ thuộc vào nhau thai, nước ối, mô, mỡ, tử cung,…Ngoài ra, chế độ dinh dưỡng cũng ảnh hưởng lớn đến mức tăng cân của thai phụ.
Tác hại nếu thai phụ tăng cân quá ít:
- Cơ thể mẹ suy nhược, yếu ớt, không đủ sức để sinh nở.
- Trẻ bị suy dinh dưỡng, còi cọc và nhẹ cân.
- Nguy cơ sảy thai và sinh non sẽ tăng lên đáng kể.
- Bé sinh ra có thể chất kém, chậm phát triển.
- Khả năng tạo sữa sau sinh của mẹ bị hạn chế, bé có thể thiếu sữa ở các tháng đầu đời.
Tác hại nếu thai phụ tăng cân quá nhiều:
- Nguy cơ tiểu đường thai kỳ cao, có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng.
- Thai nhi quá lớn khiến việc sinh nở khó khăn hơn, đặc biệt là khi sinh thường.
- Gia tăng khả năng phát sinh các biến chứng khi chuyển dạ, có thể đau bụng dữ dội.
- Mẹ bầu có thể cảm nhận cơ thể trở nên mệt mỏi, nặng nề hơn bình thường.
- Trẻ sinh ra có khả năng tiểu đường cao hơn.
- Mẹ gặp khó khăn trong việc phục hồi vóc dáng sau khi sinh.
2. Công thức tính cân nặng mẹ bầu chuẩn
Theo chuyên gia y tế, cân nặng mẹ bầu tốt sẽ phụ thuộc vào chỉ số BMI trước khi mẹ mang thai. Chỉ số này được xác định dựa trên công thức sau: cân nặng/(chiều cao)2. Tùy theo chỉ số BMI ban đầu này mà mẹ bầu sẽ tính được mức tăng cân chuẩn qua từng giai đoạn của thai kỳ.
- BMI từ 18.5 đến 24.9: Với chỉ số BMI này, mẹ bầu cần tăng khoảng 10 – 12kg trong suốt thời gian mang thai.
- BMI dưới 18.5: Đây là mức BMI thấp, do đó mẹ cần tăng khoảng 25% trọng lượng trong suốt thai kỳ.
- BMI trên 25: Với chỉ số BMI này, mẹ bầu chỉ cần tăng khoảng 15% trọng lượng cơ thể. Việc tăng cân quá nhiều sẽ khiến mẹ mệt mỏi, phù nề và tăng biến chứng khi sinh.
3. Bảng tăng cân chuẩn cho mẹ bầu
Việc nắm rõ mức tăng cân giúp mẹ kiểm soát trọng lượng cơ thể tốt trong thời gian mang thai. Điều này vừa giúp thai kỳ khỏe mạnh, vừa giúp quá trình sinh nở thêm suôn sẻ. Dưới đây là bảng tăng cân chuẩn để mẹ tham khảo:
Giai đoạn | Nhu cầu năng lượng | Mục tiêu tăng cân |
3 tháng đầu | Tăng hơn bình thường khoảng 50 – 80 calo/ngày | Tăng khoảng 1kg so với trọng lượng trước khi mang thai |
3 tháng giữa | Tăng khoảng 250 – 450 calo/ngày | Tăng khoảng 5 – 6 kg so với lúc chưa mang thai |
3 tháng cuối | Tăng khoảng 500 calo/ngày | Tăng khoảng 10 – 12kg so với thời điểm trước mang thai, nghĩa là khoảng 5 – 6kg so với cuối giai đoạn 2. |
4. Các yếu tố ảnh hưởng đến cân nặng mẹ bầu trong thai kỳ
Trong suốt quá trình mang thai, mẹ bầu cần thường xuyên kiểm tra và theo dõi cân nặng. Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ tăng cân bao gồm:
- Trọng lượng khi mang thai: Chỉ số BMI trước khi mang thai quyết định mức tăng cân phù hợp. Mẹ có BMI bình thường nên tăng khoảng 10–12kg, trong khi người thiếu cân hoặc thừa cân cần điều chỉnh mức tăng cho hợp lý.
- Đa thai: Mẹ bầu mang từ 2 thai trở lên sẽ khó kiểm soát mức độ tăng cân hơn so với thai đơn. Điều này có thể do chứng ốm nghén hoặc thèm ăn quá mức.
- Khả năng vận động: Nếu trong thai kỳ, mẹ tập thể dục đều đặn thì số cân tăng sẽ ít hơn.
- Di truyền và trao đổi chất: Di truyền, rối loạn trao đổi chất hay các vấn đề tiêu hóa (kém hấp thu, đầy bụng…) có thể gây sụt cân hoặc khó tăng cân khi mang thai.
- Chế độ dinh dưỡng: Mẹ bầu duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh, cung cấp đủ các nhóm dưỡng chất thì sẽ có mức tăng cân chuẩn.
5. Kinh nghiệm để kiểm soát cân nặng của mẹ bầu và thai nhi
Để cân nặng mẹ bầu luôn nằm ở ngưỡng an toàn, chị em cần duy trì lối sống khoa học và thói quen lành mạnh. Sau đây là các nguyên tắc cần lưu ý:
5.1 Chế độ dinh dưỡng cân bằng
Chế độ ăn khoa học giữ vai trò then chốt để mẹ bầu tăng cân đúng chuẩn. Đồng thời đảm bảo bổ sung đủ chất dinh dưỡng để thai nhi phát triển khỏe mạnh.
Thai phụ nên ưu tiên thực phẩm tươi sạch, nên chế biến đơn giản như luộc, hấp,… Cần hạn chế món ăn chứa nhiều đường, chất béo hoặc calo rỗng như đồ ăn nhanh, bánh ngọt, đồ hộp,…
Nguyên tắc quan trọng là mẹ cần uống đủ nước mỗi ngày. Nước giúp cân bằng điện giải, giảm ốm nghén, tăng cường khả năng trao đổi chất và ngăn ngừa nhiễm trùng đường tiểu. Mẹ cũng có thể chia nhỏ bữa ăn để giảm áp lực cho hệ tiêu hoá.
5.2 Vận động nhẹ nhàng
Bên cạnh việc duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, hoạt động vận động cũng giúp tăng cường sức khoẻ, cải thiện tuần hoàn máu. Đây còn là “bài thuốc” giúp mẹ bầu giảm stress và tránh tăng cân quá mức. Một số môn thể thao tốt cho thai phụ như yoga, đi bộ, bơi lội… Lưu ý cần tập vừa sức để không gây tác dụng phụ cho mẹ và bé.
5.3 Nghỉ ngơi và thư giãn hợp lý
Chế độ nghỉ ngơi hợp lý giúp thai phụ có sức khỏe tốt và tăng cân đạt chuẩn, chuẩn bị tốt nhất cho sự chào đời của bé sau này. Mỗi ngày, mẹ cần ngủ khoảng 7 – 8 giờ mỗi ngày để tái tạo và phục hồi năng lượng. Đồng thời tránh thức khuya dậy sớm hoặc làm việc căng thẳng trong thời gian dài.
5.4 Thăm khám thai nhi định kỳ
Khám thai theo đúng lịch hẹn là phương pháp hiệu quả nhất để duy trì sức khỏe cho mẹ và bé. Khi thăm khám, bác sĩ sẽ căn cứ vào cân nặng của mẹ bầu để nhận định mức độ phát triển của thai nhi. Từ đó kịp thời xử lý các vấn đề tiềm ẩn để mẹ và bé luôn an toàn.
6. Mẹ bầu ăn gì để vào con không vào mẹ?
Đây là thắc mắc của rất nhiều thai phụ, nhằm tránh thừa cân hoặc thiếu cân trọng thai kỳ. Như đã đề cập, chế độ dinh dưỡng có ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ tăng cân. Do đó, để tăng cân vào con hợp lý, mẹ cần ghi nhớ các điều sau:
- Ăn đủ đạm: Thực phẩm giàu đạm giúp phát triển tế bào và mô ở thai nhi, giảm tích mỡ thừa ở mẹ. Báo gồm các món ăn như thịt nạc, trứng, sữa, cá, đậu nành,…
- Ưu tiên rau xanh và trái cây: Đây là nguồn bổ sung vitamin và khoáng chất, cung cấp chất cơ tốt cho hệ tiêu hoá. Nhờ vậy, mẹ sẽ tránh bị tăng cân quá mức mà vẫn đủ dinh dưỡng cho bé phát triển. Lưu ý mẹ nên chọn rau có màu xanh đậm và trái cây ít đường như cherry, táo, việt quất,…
- Chọn tinh bột tốt: Trong thai kỳ, mẹ nên thay tinh bột xấu bằng tinh bột tốt như gạo lứt, khoai lang, yến mạch,…Đây là nguồn năng lượng chậm, giúp giảm tích mỡ cho mẹ.
- Chất béo lành mạnh: Mẹ nên bổ sung quá cá hồi, quả bơ, dầu oliu,…Đây là chất quan trọng để trẻ phát triển não bộ tối ưu.
7. Kết luận
Đảm bảo cân nặng mẹ bầu đạt chuẩn trong từng giai đoạn thai kỳ là cách tốt nhất để mẹ và bé cùng khỏe mạnh, thai nhi phát triển tối ưu. Do đó, mẹ cần duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối, vận động phù hợp và thăm khám định kỳ.
Nếu cần sự hỗ trợ và tư vấn từ chuyên gia, hãy liên hệ trực tiếp để được hỗ trợ cụ thể và chi tiết nhé!
- Địa chỉ: 141 Trần Bình Trọng, Phường 2, Quận 5, TP. HCM
- Điện thoại: 028 3535 6748 – 0941128008 (zalo/hotline)
Tìm hiểu thêm tại bài viết: “Bí quyết dinh dưỡng cho bà bầu khoa học để mẹ khỏe, bé thông minh”
