Nhiễm hàn khí là tình trạng mất cân bằng giữa âm (lạnh) và dương (nóng) trong cơ thể. Người có thể hàn thường gầy gò, ốm yếu và dễ mắc các bệnh vặt, ảnh hưởng cuộc sống về nhiều mặt. Hiểu rõ về tình trạng này giúp bạn có cách phòng tránh và chữa trị hiệu quả, nâng cao sức khỏe mỗi ngày.
1. Hàn khí là gì?
Hàn khí là khái niệm quen thuộc trong đông y, theo tiếng Việt có nghĩa là khí lạnh. Theo giải thích từ các thầy thuốc, khi cơ thể nhiễm khí lạnh sẽ làm mất cân bằng âm dương. Từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe của bệnh nhân về nhiều mặt.
Đa số người có thể hàn có dáng người gầy gò, làn da trắng xanh và ít khi ra mồ hôi. Về tính cách, họ thường sống khép kín, ít nói và có phong thái dịu dàng. Với cơ địa này, người có thể hàn rất nhạy cảm với sự thay đổi của môi trường bên ngoài.
2. Các nguyên nhân gây nhiễm hàn khí
Nhiễm hàn khí chủ yếu là do các yếu tố bên ngoài xâm nhập vào trong cơ thể. Hiểu rõ nguyên nhân giúp bạn dễ dàng hơn trong việc phòng tránh và điều trị bệnh lý này:
2.1 Tiếp xúc không khí lạnh
Môi trường lạnh là nguyên nhân hàng đầu khiến bạn bị nhiễm hàn khí. Điều này bao gồm thời tiết lạnh, gió mùa hoặc trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp. Lúc này, không khí lạnh sẽ đi vào cơ thể qua đường hô hấp hoặc qua da.
2.2 Ăn đồ lạnh, tính hàn
Một số thực phẩm tính hàn cũng là nguyên nhân gây nhiễm hàn khí. Do đó nếu cơ thể thể hàn, bạn nên tránh các món ăn như ốc luộc, thịt vịt, tôm, cua,…
2.3 Quần áo không đủ ấm
Khi thời tiết lạnh, quần áo không đủ ấm khiến hơi lạnh xâm nhập vào cơ thể qua da, mũi, miệng,…Ngoài ra, thói quen ngủ không đắp chăn hoặc để quạt hướng thẳng vào người cũng khiến cơ thể nhiễm lạnh.
2.4 Cơ thể suy nhược
Người có sức đề kháng yếu, cơ thể suy nhược sẽ thường xuyên gặp phải chứng nhiễm hàn. Lúc này hệ miễn dịch không đủ sức chống lại các yếu tố từ bên ngoài. Ngoài ra, người mắc bệnh mãn tính thường sẽ khó điều hòa nhiệt độ cơ thể nên dễ cảm lạnh.
Ngoài các nguyên nhân thường gặp trên, nhiễm hàn khí còn bắt nguồn từ các vấn đề như: thói quen tắm trễ, đi chân trần, nơi ở ẩm thấp,…
3. Người bị nhiễm hàn khí có các dấu hiệu nào?
Khi đi vào cơ thể, hàn khí sẽ gây mất cân bằng âm dương với nhiều dấu hiệu đặc trưng. Việc nhận biết các dấu hiệu này giúp bạn chữa trị từ sớm để nhanh chóng khỏe mạnh:
- Cảm thấy lạnh tay, lạnh chân, rùng mình hoặc run bần bật dù thời tiết không quá lạnh.
- Đau âm ỉ các khớp ngón tay, khớp gối,… đặc biệt là khi thời tiết lạnh hoặc ngồi lâu.
- Các khớp cảm thấy tê cứng, khó vận động, nhất là vào buổi sáng sớm.
- Chứng hàn khí ảnh hưởng đến tỳ vị, khiến người bệnh thường xuyên ăn không tiêu, đầy hơi, chướng bụng.
- Da dẻ xanh xao, thường xuyên mệt mỏi, uể oải do khí huyết lưu thông kém.
- Nữ giới kinh nguyệt không đều, khó thụ thai theo cách tự nhiên.
- Dễ bị cảm mạo với các triệu chứng như sổ mũi, hắt hơi,… do sức đề kháng kém.
4. Cách chữa hàn khí hiệu quả
Nguyên tắc điều trị hàn khí trước hết là tán hàn và làm ấm cơ thể nhằm thúc đẩy lưu thông máu huyết. Dưới đây là các phương pháp hiệu quả được áp dụng trong nhiều năm nay:
4.1 Xông hơi
Xông hơi là cách đơn giản mà hiệu quả để đẩy lùi chứng nhiễm hàn khí của cơ thể. Nguyên tắc của xông hơi là làm giãn nở lỗ chân lông, đào thải khí độc qua mồ hôi để thúc đẩy khí huyết lưu thông.
Người bệnh có thể sử dụng các loại lá cây như lá bưởi, bạch đàn, sả, gừng,… để nấu nước xông. Lưu ý không áp dụng khi cơ thể quá yếu hoặc đổ mồ hôi nhiều vì có thể gây phản tác dụng.
4.2 Uống trà có tính ấm
Các loại trà ấm từ gừng, quế, thảo mộc,… có tác dụng bổ tỳ vị, điều hòa âm dương trong cơ thể. Đồng thời giúp giảm nhanh các triệu chứng khi nhiễm hàn như lạnh tay chân, đau bụng,…Lưu ý là nên tham khảo ý kiến của các vị lương y nếu bạn dùng trà để uống lâu dài.
4.3 Xoa bóp bấm huyệt
Xoa bóp kết hợp bấm huyệt có tác dụng giải phóng khí huyết ứ trệ và làm ấm cơ thể từ bên trong. Một số huyệt quan trọng bao gồm:
- Huyệt nội quan: Nằm ở mặt trước của cẳng tay, giúp làm ấm cơ thể nhanh chóng.
- Huyệt phong trì: Nằm ở sau gáy, giúp giảm đau đầu nhanh chóng, giảm chứng đau mỏi vai gáy.
- Huyệt thận du: Nằm ở vùng thắt lưng, đây là huyệt đạo giúp dẫn khí lạnh ra ngoài hiệu quả.
- Huyệt quan nguyên: Nằm ở vùng rốn, giúp bổ dương, trừ hàn ở vùng bụng dưới.
5. Gợi ý một số món ăn giúp điều trị hàn khí tại nhà
Để giảm hàn khí trong cơ thể, bạn có thể bổ sung vào thực đơn một số món ăn có tính ấm. Đây là các món ăn giúp bồi bổ khí huyết và đẩy lùi hàn khí hiệu quả, tăng cường lưu thông máu.
5.1 Cháo hành, tía tô
Hành và tía tô là 2 nguyên liệu có tác dụng giải cảm rất tốt, giảm mồ hôi lạnh và tiêu đờm. Tính ấm từ hành lá còn làm ấm cơ thể ngay lập tức, đặc biệt hiệu quả với triệu chứng hắt hơi, sổ mũi do hơi lạnh gây nên.
Cách dùng: Nên dùng cháo khi cháo còn ấm nóng, sau khi ăn nên nằm nghỉ ngơi để cơ thể ra mồ hôi và giải hàn. Để cháo thêm ngon miệng và bổ dưỡng, bạn có thể cho thêm 1 trứng gà khi cháo còn nóng.
5.2 Súp gừng táo đỏ kỷ tử
Đây là món ăn đại bổ rất hữu hiệu khi điều trị chứng nhiễm hàn khí. Táo đỏ giúp bổ máu, giảm tình trạng lạnh tay chân. Trong khi đó, kỷ tử và gừng bổ thận ôn tỳ, giúp cân bằng âm dương trong cơ thể.
Cách dùng: Dùng súp khi còn nóng, có thể cho thêm một ít đường phèn để nước thanh hơn.
5.3 Canh gà hầm thuốc bắc
Trong Đông y, gừng là vị thuốc có khả năng làm ấm và tán hàn hiệu quả. Đồng thời kích thích tiêu hóa, giảm cảm giác tay chân tay cho chứng hàn gây ra. Kết hợp cùng các vị thuốc Bắc giúp tăng chính khí, đem đến cảm giác dễ chịu ngay sau khi dùng.
Cách dùng: Hầm gà và thuốc Bắc đến khi chín mềm, dùng khi còn nóng. Nên ăn vào buổi sáng để làm ấm bụng và giảm cảm giác lạnh.
5.4 Trà gừng mật ong
Sự kết hợp của gừng và mật ong giúp tăng khả năng kháng viêm, làm ấm và bổ phổi. Người bị lạnh tay chân nên thường xuyên uống loại trà này để tăng cường hệ miễn dịch.
Cách dùng: Uống trà khi trà còn ấm, nên uống vào buổi tối hoặc sáng sớm. Lưu ý lượng mật ong nếu bạn muốn kiểm soát đường huyết.
6. Kết luận
Nhiễm hàn khí là tình trạng thường gặp trong cuộc sống hiện đại, đặc biệt ở những người có sức đề kháng yếu hoặc thường tiếp xúc với môi trường lạnh. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu nhiễm hàn khí như lạnh tay chân, đau nhức xương khớp, rối loạn tiêu hóa… sẽ giúp bạn chủ động chăm sóc và bảo vệ sức khỏe.
Nhận tư vấn từ chuyên gia sức khỏe tại:
- Địa chỉ: 141 Trần Bình Trọng, Phường 2, Quận 5, TP. HCM
- Điện thoại: 028 3535 6748 – 0941128008 (zalo/hotline)
Tìm hiểu thêm tại bài viết: “Bấm huyệt trị ho phương pháp an toàn, hiệu quả tại nhà”
